بار مجاز پرواز یکی از مهم ترین مولفه هایی است که مسافران حرفه ای پیش از خرید بلیط هواپیما به آن توجه ویژه ای دارند تا در فرودگاه با جریمه های سنگین ارزی مواجه نشوند. زمانی که شما برای یک سفر طولانی مدت برنامه ریزی می کنید و یا قصد مهاجرت و اقامت در کشور دیگری را دارید، مدیریت حجم و وزن چمدان ها تبدیل به یک چالش اساسی می شود که اگر از قوانین پیچیده ایرلاین ها آگاه نباشید، کام سفرتان تلخ خواهد شد. امروزه شرکت های هواپیمایی برای کسب درآمد بیشتر و مدیریت سوخت هواپیما، قوانین بسیار سخت گیرانه ای را برای میزان بار رایگان همراه مسافر وضع کرده اند که این قوانین در ایرلاین های مختلف و حتی در کلاس های پروازی متفاوت یک ایرلاین واحد، تغییرات فاحشی دارد. آژانس مسافرتی سیر جهان قصد دارد تا با نگاهی دقیق و کارشناسانه، تمامی زوایای پنهان قوانین حمل بار در پروازهای خارجی را به زبانی ساده اما مفید و تخصصی برای شما کاربران گرامی شرح دهد. ای مطلب به طور خاص بر روی شرکت های هواپیمایی پرطرفدار ترک و اماراتی تمرکز دارد، پس از مطالعه این مطلب شما میتوانید بدون استرس و با کمترین هزینه، چمدان های خود را به مقصد برسانید.
تفاوت ماهوی سیستم وزنی و بسته ای در قوانین بین المللی
یکی از بزرگ ترین اشتباهاتی که مسافران در سفر های هوایی مرتکب می شوند، عدم آگاهی از تفاوت بنیادین میان سیستم وزنی و سیستم بسته ای در قوانین بار شرکت های هواپیمایی است که منجر به پرداخت جریمه های سنگین می شود. در سیستم وزنی که بیشتر در پروازهای منطقه ای و مسیرهای خاورمیانه و آسیا مرسوم است، مجموع وزن چمدان های شما ملاک عمل قرار می گیرد و تعداد بسته ها اهمیت چندانی ندارد؛ به این معنا که اگر شما مجاز به حمل سی کیلوگرم بار هستید، می توانید این مقدار را در یک چمدان بزرگ یا دو چمدان کوچک تر تقسیم کنید و تا زمانی که از سقف وزنی تعیین شده تجاوز نکنید، مشکلی برای پذیرش بار شما وجود نخواهد داشت. این سیستم معمولا برای مسافران ایرانی که عادت به حمل سوغاتی و لوازم متعدد دارند، گزینه مطلوب تری محسوب می شود و انعطاف پذیری بیشتری را در هنگام بستن چمدان ها برای آن ها فراهم می آورد.

در مقابل سیستم وزنی، مفهومی به نام سیستم بسته ای یا همان پیس کانسپت وجود دارد که عمدتا در پروازهای مسیر قاره آمریکا، کانادا و برخی مقاصد آفریقایی و اروپایی اعمال می شود و قوانین بسیار خشک و غیرقابل انعطافی دارد. در این سیستم، روی بلیط شما به جای درج وزن کل، تعداد چمدان مجاز درج می شود و هر چمدان سقف وزنی مشخصی دارد که معمولا بیست و سه کیلوگرم است؛ نکته بسیار مهم و حیاتی اینجاست که شما نمی توانید وزن یک چمدان را به دیگری منتقل کنید. برای مثال اگر شما مجاز به حمل دو بسته بیست و سه کیلوگرمی باشید و یکی از چمدان هایتان بیست کیلوگرم و دیگری بیست و شش کیلوگرم باشد، با وجود اینکه مجموع بارتان چهل و شش کیلوگرم است و از حد مجاز فراتر نرفته اید، اما به دلیل اینکه یکی از بسته ها از سقف تعیین شده برای تک بسته عبور کرده است، مشمول جریمه اضافه بار خواهید شد. درک این تفاوت ظریف اما تعیین کننده، اولین گام برای مدیریت صحیح بار در سفرهای طولانی مدت و بین قاره ای است.
بررسی دقیق قوانین بار مجاز در ایرلاین های ترکیه
ترکیه به عنوان یکی از اصلی ترین دروازه های پروازی برای ایرانیان شناخته می شود و ایرلاین های این کشور سهم بزرگی از جابجایی مسافران ایرانی به مقاصد اروپایی و آمریکایی را بر عهده دارند که همین امر شناخت قوانین آن ها را ضروری می سازد. شرکت هواپیمایی ترکیش ایرلاینز به عنوان حامل پرچم کشور ترکیه، معمولا سیاست های سخاوتمندانه ای را نسبت به سایر رقبا در قبال مسافران ایرانی اتخاذ می کند و در اکثر پروازهای اکونومی که از مبدا ایران انجام می شود، میزان بار مجاز را سی کیلوگرم در نظر می گیرد. با این حال، باید توجه داشته باشید که اگر بلیط شما از نوع پروموشن یا اکونومی محدود باشد، ممکن است این میزان به بیست کیلوگرم کاهش یابد و یا در پروازهای ترانزیت به سمت آمریکا، قانون سیستم بسته ای بر پرواز حاکم شود که در آن صورت شما مجاز به حمل دو چمدان بیست و سه کیلوگرمی خواهید بود. نکته قابل توجه در مورد ترکیش ایرلاینز این است که اعضای باشگاه مشتریان این شرکت می توانند بسته به سطح کارت عضویت خود، از امتیاز حمل بار اضافه رایگان نیز بهره مند شوند که این موضوع برای مسافران کثیرالسفر بسیار حائز اهمیت است.
در سوی دیگر میدان، شرکت های هواپیمایی ارزان قیمت یا لوکاست مانند پگاسوس قرار دارند که سیاست های کاملا متفاوتی را در زمینه بار مجاز پرواز دنبال می کنند و مسافران باید در هنگام خرید بلیط این شرکت ها نهایت دقت را به خرج دهند. در پروازهای پگاسوس، قیمت پایه بلیط معمولا شامل هیچ گونه بار تحویلی به قسمت انبار هواپیما نیست و مسافر تنها اجازه دارد یک کیف دستی کوچک را به داخل کابین ببرد؛ بنابراین اگر شما چمدانی برای تحویل دادن دارید، باید در هنگام خرید بلیط، بسته های بار را به صورت جداگانه خریداری کنید. هزینه خرید بار در فرودگاه و پای کانتر پروازهای پگاسوس بسیار گران تر از مبلغی است که در هنگام خرید آنلاین بلیط پرداخت می کنید و گاهی اوقات هزینه اضافه بار در فرودگاه از قیمت خود بلیط پیشی می گیرد. این استراتژی ایرلاین های ارزان قیمت برای کاهش هزینه های پایه بلیط است و مسافرانی که بدون آگاهی از این موضوع اقدام به خرید بلیط می کنند، در فرودگاه با شوک قیمتی مواجه می شوند.
بیشتر بدانید: بزرگ ترین و عجیب ترین فرودگاه های جهان را بشناسید

تحلیل سیاست های حمل بار در هواپیمایی های حوزه خلیج فارس
شرکت های هواپیمایی عربی حوزه خلیج فارس نظیر امارات، قطر ایرویز و فلای دبی، به دلیل شبکه پروازی گسترده و کیفیت خدمات بالا، از محبوب ترین گزینه ها برای مسافران ایرانی محسوب می شوند اما قوانین بار آن ها دارای پیچیدگی های خاصی است. هواپیمایی امارات که یکی از پیشروترین شرکت های هوایی جهان است، سیستم کلاس بندی بلیط های خود را به گونه ای طراحی کرده که میزان بار مجاز رابطه مستقیمی با قیمت و نوع بلیط خریداری شده دارد. در کلاس های پروازی اکونومی این شرکت، چهار سطح مختلف وجود دارد که ارزان ترین آن ها ممکن است تنها بیست یا بیست و پنج کیلوگرم بار مجاز داشته باشد، در حالی که در کلاس های بالاتر اکونومی این مقدار به سی یا سی و پنج کیلوگرم افزایش می یابد. هواپیمایی امارات همچنین نسبت به ابعاد چمدان ها بسیار حساس است و اگر مجموع طول، عرض و ارتفاع چمدان شما از صد و پنجاه سانتی متر تجاوز کند، حتی اگر وزن آن استاندارد باشد، ممکن است با مشکل پذیرش بار یا جریمه کالای حجیم مواجه شوید.
هواپیمایی قطر ایرویز نیز به عنوان رقیب سرسخت امارات، سعی کرده است تا با ارائه میزان بار مجاز بیشتر، رضایت مسافران را جلب کند و معمولا در مسیر های طولانی، شرایط ایده آلی را برای حمل بار فراهم می کند. یکی از مزیت های رقابتی قطر ایرویز در مسیر های ترانزیت به سمت کانادا و استرالیا است که معمولا اجازه حمل دو بسته چمدان بیست و سه کیلوگرمی را حتی در کلاس اکونومی به مسافران می دهد. اما در نقطه مقابل، شرکت فلای دبی قرار دارد که به عنوان یک ایرلاین اقتصادی فعالیت می کند و سیاست های آن شباهت زیادی به پگاسوس دارد؛ در پرواز های فلای دبی نیز باید دقت کنید که آیا بلیط شما شامل بار است یا خیر، زیرا بسیاری از بلیط های ارزان قیمت این شرکت در مسیر تهران به دبی یا سایر شهرها، فاقد بار مجاز هستند و مسافر باید هزینه هر کیلوگرم بار را به صورت جداگانه بپردازد.
نحوه محاسبه جریمه اضافه بار و پرداخت در فرودگاه
مواجهه با جریمه اضافه بار در فرودگاه یکی از ناخوشایندترین اتفاقاتی است که می تواند شروع یک سفر را با استرس همراه کند و دانستن فرمول محاسبه این جریمه می تواند به مدیریت هزینه ها کمک شایانی نماید. به طور کلی، فرمول واحد و یکسانی برای تمام ایرلاین ها وجود ندارد، اما یک قانون نانوشته و سنتی در صنعت هوانوردی وجود دارد که هزینه هر کیلوگرم اضافه بار را معادل یک تا یک و نیم درصد از قیمت بلیط تمام شده در آن مسیر در نظر می گیرند. البته این روش محاسبه در سال های اخیر توسط بسیاری از ایرلاین های مدرن تغییر کرده و جای خود را به جداول منطقه ای داده است؛ به این صورت که جهان به مناطق مختلفی تقسیم شده و هزینه انتقال هر کیلو بار اضافه از منطقه یک به منطقه دو، مبلغی ثابت و مشخص به دلار یا یورو است.
برای مثال، در پروازهای اروپایی ممکن است هزینه هر کیلوگرم اضافه بار بین ده تا سی یورو متغیر باشد که این مبلغ در صورت پرداخت پای کانتر فرودگاه محاسبه می شود و معمولا نرخ ارز در فرودگاه ها به نفع مسافر نیست. نکته بسیار مهم این است که اکثر ایرلاین های خارجی مبالغ جریمه را تنها به صورت ارزی (دلار یا یورو) یا با استفاده از کارت های اعتباری بین المللی دریافت می کنند و از پذیرش ریال ایران خودداری می کنند. این موضوع برای مسافران ایرانی که دسترسی محدودی به کارت های اعتباری بین المللی دارند، می تواند چالش بزرگی ایجاد کند؛ بنابراین توصیه اکید کارشناسان سیر جهان این است که اگر احتمال می دهید بارتان بیشتر از حد مجاز است، حتما پیش از رفتن به فرودگاه و از طریق دفاتر آژانس یا وب سایت ایرلاین، اقدام به خرید اضافه بار نمایید تا هم هزینه کمتری بپردازید و هم مشکل پرداخت ارزی در فرودگاه را نداشته باشید.

جدول مقایسه ای میزان بار مجاز ایرلاین های محبوب
برای اینکه بتوانید در یک نگاه سریع، تفاوت های اساسی میان قوانین بار شرکت های هواپیمایی مختلف را که در مسیرهای ایران فعال هستند مقایسه کنید، جدول زیر را برای شما آماده کرده ایم. این اطلاعات بر اساس کلاس اکونومی استاندارد تنظیم شده است و ممکن است در بلیط های ویژه یا پروموشن متفاوت باشد.
|
نام ایرلاین |
بار مجاز اصلی (اکونومی) |
بار مجاز کابین (دستی) |
سیستم محاسبه |
هزینه تقریبی اضافه بار (پای کانتر) |
|
ترکیش ایرلاینز |
۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم |
۸ کیلوگرم |
وزنی / بسته ای (برای آمریکا) |
۱۰ تا ۲۰ دلار برای هر کیلو |
|
امارات |
۲۰ تا ۳۵ کیلوگرم |
۷ کیلوگرم |
وزنی / بسته ای (برای آمریکا) |
۲۵ تا ۵۰ دلار برای هر کیلو |
|
قطر ایرویز |
۲۵ تا ۳۵ کیلوگرم |
۷ کیلوگرم |
وزنی |
۲۰ تا ۴۰ دلار برای هر کیلو |
|
پگاسوس |
صفر (خرید جداگانه) |
۸ کیلوگرم |
وزنی |
بسیار بالا (متغیر بر اساس زون) |
|
فلای دبی |
صفر تا ۲۰ کیلوگرم |
۷ کیلوگرم |
وزنی |
متغیر بر اساس مقصد |
|
لوفت هانزا |
۱ بسته ۲۳ کیلوگرمی |
۸ کیلوگرم |
بسته ای |
نرخ ثابت برای هر بسته اضافه |
|
ایران ایر |
۳۰ کیلوگرم |
۵ تا ۷ کیلوگرم |
وزنی |
بر اساس نرخ مصوب ریالی/ارزی |
قوانین و محدودیت های بار دستی و کابین هواپیما
بار دستی یا همان باری که مسافر اجازه دارد با خود به داخل کابین هواپیما ببرد، دارای قوانین بسیار سخت گیرانه تری نسبت به بار تحویلی است زیرا مستقیما با ایمنی و آسایش مسافران در ارتباط است. استاندارد جهانی برای ابعاد کیف دستی معمولا پنجاه و پنج در چهل در بیست و سه سانتی متر است تا به راحتی در محفظه بالای سر مسافران جای گیرد و وزن آن نیز بسته به ایرلاین بین پنج تا هشت کیلوگرم متغیر است. اما مهم تر از وزن و ابعاد، محتویات مجاز در بار دستی است که بسیاری از مسافران را در بخش بازرسی امنیتی دچار مشکل می کند. طبق قوانین بین المللی امنیت پرواز، حمل هرگونه مایعات، ژل ها، خمیردندان، کرم ها و اسپری ها در حجم های بیش از صد میلی لیتر به داخل کابین ممنوع است و تمامی این اقلام باید در کیسه های شفاف زیپ دار قرار گیرند.
علاوه بر محدودیت مایعات، حمل اشیاء تیز و برنده مانند چاقو، قیچی، ناخن گیرهای بزرگ و ابزارآلات در کیف دستی اکیدا ممنوع است و در صورت مشاهده توسط ماموران امنیتی ضبط خواهد شد. همچنین پاوربانک ها و باتری های لیتیومی یدکی حتما باید در کیف دستی حمل شوند و قرار دادن آن ها در چمدان بخش بار به دلیل خطر آتش سوزی ممنوع است. مسافران باید توجه داشته باشند که در پروازهای ارزان قیمت و لوکاست، گاهی اوقات پرسنل ایرلاین در هنگام سوار شدن به هواپیما (گیت خروجی)، وزن و ابعاد کیف های دستی را مجددا چک می کنند و اگر بار دستی شما بزرگ تر یا سنگین تر از حد استاندارد باشد، آن را به قسمت بار منتقل کرده و هزینه جریمه قابل توجهی را از شما دریافت خواهند کرد؛ بنابراین هرگز سعی نکنید باری بیش از حد مجاز را به صورت پنهانی به داخل کابین ببرید.
راهکار های هوشمندانه برای مدیریت بار و پیشگیری از جریمه
برای جلوگیری از پرداخت هزینه های گزاف اضافه بار، مسافران حرفه ای از ترفندها و تکنیک های خاصی استفاده می کنند که می تواند چندین کیلوگرم فضای مفید را برای آن ها ذخیره کند. یکی از موثرترین روش ها، استفاده صحیح از لباس های شخصی در روز پرواز است؛ پوشیدن سنگین ترین کفش ها، کاپشن های جیب دار و لباس های حجیم در هنگام پرواز، نه تنها وزن چمدان شما را کاهش می دهد، بلکه فضای بیشتری را نیز برای سایر وسایل باز می کند. همچنین استفاده از کیف لپ تاپ به عنوان یک فضای ذخیره سازی جانبی راهکار هوشمندانه ای است، چرا که اکثر ایرلاین ها کیف لپ تاپ را جزو وزن بار دستی محاسبه نمی کنند و شما می توانید اقلام سنگین و کوچک مانند شارژرها، کتاب یا مدارک را در آن جای دهید.
یکی دیگر از نکات کلیدی، توزین دقیق چمدان ها پیش از حرکت به سمت فرودگاه است؛ سعی کنید همیشه یک ترازوی دیجیتال خانگی یا مخصوص سفر داشته باشید و وزن چمدان هایتان را نیم تا یک کیلوگرم کمتر از حد مجاز تنظیم کنید تا خطای احتمالی باسکول های فرودگاه برایتان دردسرساز نشود. علاوه بر این، توزیع هوشمندانه بار بین همسفران نیز می تواند راهگشا باشد؛ اگر به صورت خانوادگی سفر می کنید و ایرلاین شما از سیستم وزنی پیروی می کند، می توانید بارها را تجمیع کنید، اما در سیستم بسته ای باید دقت کنید که وزن هر چمدان به صورت جداگانه استاندارد باشد. در نهایت، اگر اطمینان دارید که بارتان بیشتر از حد مجاز است، حتما گزینه فریت بار را نیز بررسی کنید؛ فریت کردن بار برای وزن های خیلی بالا، بسیار مقرون به صرفه تر از پرداخت جریمه اضافه بار مسافری است.
مطلب پیشنهادی: تور های تخفیفی ویژه سیر جهان

سوالات متداول درباره بار مجاز پرواز
در این بخش به برخی از پرتکرارترین سوالات مسافران در خصوص بار مجاز پرواز و جریمه های مربوطه پاسخ می دهیم تا ابهامات احتمالی شما برطرف شود.
۱. آیا می توانم بار مجاز خود را با همسفرم تجمیع کنم؟
در اکثر ایرلاین هایی که از سیستم وزنی استفاده می کنند (مانند پروازهای اکونومی ترکیش ایرلاینز به استانبول)، امکان تجمیع وزن بار بین اعضای یک خانواده یا گروه وجود دارد. اما در ایرلاین هایی که سیستم بسته ای دارند (مانند پروازهای لوفت هانزا یا مسیرهای آمریکا)، هر چمدان باید به نام یک مسافر باشد و وزن آن نمی تواند از حد مجاز یک بسته تجاوز کند، حتی اگر مجموع بار دو نفر کمتر از حد مجاز باشد.
۲. هزینه اضافه بار در فرودگاه امام خمینی به ریال محاسبه می شود یا ارز خارجی؟
در پروازهای شرکت های خارجی مانند امارات، قطر و ترکیش، مبنای محاسبه جریمه اضافه بار ارز خارجی (یورو یا دلار) است. اگرچه برخی نمایندگی ها ممکن است معادل ریالی آن را به نرخ روز دریافت کنند، اما در بسیاری از موارد شما ملزم به پرداخت ارزی هستید. در پروازهای شرکت های ایرانی، این هزینه به ریال دریافت می شود.
۳. آیا کالسکه نوزاد جزو بار مجاز پرواز محسوب می شود؟
بله، تقریبا تمام ایرلاین های معتبر اجازه می دهند که کالسکه نوزاد را به صورت رایگان و علاوه بر بار مجاز مسافر حمل کنید. کالسکه معمولا تا درب هواپیما همراه مسافر است و در آنجا تحویل گرفته شده و به قسمت بار منتقل می شود و جزو وزن بار اصلی محاسبه نمی گردد.
۴. اگر بار دستی من سنگین تر از حد مجاز باشد چه اتفاقی می افتد؟
اگر وزن یا ابعاد بار دستی شما بیشتر از استاندارد ایرلاین باشد، پرسنل زمینی یا مهمانداران از ورود آن به کابین جلوگیری می کنند. در این حالت، کیف شما باید لیبل خورده و به قسمت بار (In-hold) منتقل شود که این کار معمولا مشمول هزینه اضافه بار خواهد شد و ممکن است هزینه آن بیشتر از نرخ معمولی باشد.
۵. بار مجاز برای کودکان زیر دو سال چقدر است؟
نوزادان زیر دو سال که صندلی جداگانه ندارند، معمولا بار مجاز بسیار کمتری نسبت به بزرگسالان دارند. این میزان در اکثر ایرلاین ها حدود ده کیلوگرم به همراه یک ساک لوازم نوزاد است. البته در برخی پروازهای سیستمی آمریکا و کانادا، ممکن است اجازه حمل یک چمدان بیست و سه کیلوگرمی برای نوزاد نیز صادر شود که باید در بلیط چک شود.
سخن پایانی
در پایان باید خاطرنشان کنیم که قوانین مربوط به بار مجاز پرواز همواره در حال تغییر و بروزرسانی هستند و آنچه در بلیط الکترونیکی شما درج شده است، سند نهایی و معتبر محسوب می شود. تجربه نشان داده است که سهل انگاری در چک کردن میزان بار مجاز و اتکا به شنیده ها یا سفر های قبلی، می تواند هزینه های پیش بینی نشده ای را به مسافران تحمیل کند. ما در مجموعه سیر جهان همواره به مسافران خود توصیه می کنیم که پیش از بستن چمدان ها، یک بار دیگر شرایط مندرج در بلیط خود را با دقت مطالعه کنند و در صورت داشتن هرگونه ابهام، با کارشناسان ما تماس بگیرند. رعایت همین نکات ساده و اصول بیان شده در این پست، تضمین کننده سفری آرام، بدون استرس و اقتصادی برای شما خواهد بود.